Nghị Luận Về Văn Học Và Tình Thương – Hướng Dẫn Chi Tiết

0
1283

Văn học và tình thương có mối liên hệ qua lại vô cùng mật thiết. Một mặt văn học bồi đắp tình thương và qua đó tình thương lại trở thành nguồn gốc, động lực của văn học. Hôm nay, mình sẽ hướng dẫn bạn giải quyết đề bài: Nghị luận về văn học và tình thương.

1. Phân tích đề bài và lập dàn ý

Đề bài: Nghị luận về văn học và tình thương.

1.1. Phân tích đề bài

  • Yêu cầu đề bài: đề bài “Nghị luận về văn học và tình thương” là yêu cầu học sinh giải thích và nghị luận về mối quan hệ giữa hai khái niệm văn học và tình thương, lấy dẫn chứng từ các tác phẩm văn học.
  • Đối tượng làm bài: các tác phẩm văn học liên quan đến tình thương.
  • Phương pháp làm bài: phương pháp nghị luận.

1.2. Các luận điểm chính cần triển khai trong bài

  • Luận điểm 1: Giải thích khái niệm văn học và tình thương.
  • Luận điểm 2: Giải thích tại sao văn học luôn gắn bó với tình thương?
  • Luận điểm 3: Cuối cùng văn học gắn bó với tình thương như thế nào?

1.3 Lập dàn ý cho bài nghị luận về văn học và tình thương

1.3.1. Mở bài

Dẫn dắt người đọc vào vấn đề cần nghị luận

1.3.2. Thân bài:

a. Giải thích khái niệm “văn học và tình thương”

  • Văn học là một bộ môn nghệ thuật sáng tạo, dùng ngôn từ làm phương thức biểu đạt và dùng hình tượng nghệ thuật làm trung tâm để thể hiện tư tưởng, tình cảm của người tác giả.
  • Tình thương chính là tình cảm giữa con người với con người và giữa con người với thế giới xung quanh. Tình thương là tấm lòng đồng cảm, xót thương đối với những nỗi khổ đau của con người. Tình thương là thái độ ngợi ca, trân trọng những vẻ đẹp và phẩm chất cao quý, là tiếng nói lên án, phê phán những cái xấu xa trong xã hội.
Văn học và tình thương
Sơ đồ tư duy nghị luận văn học và tình thương

Văn học và tình thương luôn có mối quan hệ chặt chẽ với nhau vì: Tình thương vừa là nguồn cảm hứng cho các tác phẩm văn học vừa là “cái đích” mà văn học muốn hướng đến.

b. Giải thích tại sao văn học luôn gắn bó với tình thương?

Vì văn học là tâm hồn của dân tộc. Mà một trong những vẻ đẹp nhất của tâm hồn dân tộc ấy chính là tình yêu thương nhân loại.

c. Văn học gắn bó với tình thương như thế nào?

  • Văn học nói lên nỗi đau khổ của con người.
  • Văn học thể hiện sự cảm thông đối với nỗi đau của họ và văn học nói lên, gợi tình thương yêu trong mỗi tâm hồn người đọc.
  • Văn học bồi dưỡng và làm đẹp tâm hồn con người.

1.3.3. Kết bài

  • Khẳng định lại mối quan hệ khăng khít giữa văn học và tình thương.
  • Liên hệ với sự phát triển của trào lưu văn học nhân đạo qua các thời kỳ như: văn học dân gian, văn học trung đại, văn học hiện đại.

2. Văn mẫu tham khảo cho đề bài nghị luận về văn học và tình thương

Bài làm

Bạn vừa mới đọc một đoạn văn tả cảnh và bất chợt nhận ra vẻ đẹp của những bông hoa nở trước hiên nhà, bạn vừa nghiền ngẫm một cuốn tiểu thuyết và tự nhiên thấy yêu biết chừng nào cái góc phố nhỏ có phần cũ kĩ mà dịu dàng, với những người hàng xóm bình dị với nụ cười luôn nở trên môi,… Văn học đã đem đến tình thương cho bạn và tôi về những điều ở ngay ở bên cạnh, những điều diễn ra ngay trước mắt, những gì tưởng là nhỏ nhặt mà ta thường bỏ quên. 

Không phải là những thế xa vời mà con người khó lòng nắm bắt, tình thương mà văn học mang đến cho chúng ta lại khởi phát từ chính những rung động “nhỏ bé” trong lòng ta. Văn học chính là sứ thần với sứ mệnh kết nối và đánh thức tình thương của nhân loại, để trái tim đồng điệu với những trái tim, tâm hồn thấu hiểu tâm hồn. Bằng khả năng đặc biệt, những chuyến tàu văn chương đã, đang và luôn chở tình thương đến với cuộc đời như thế!

Văn học và tình thương
Văn học kết nối tình thương

Nói đến văn học là nói đến một phương tiện để biểu đạt cảm xúc của con người, nói đến văn học là nói đến một ngành khoa học của tâm hồn. Theo nhà thơ Chế Lan Viên nghiên cứu văn học chính là soi chiếu “ba chiều” đời sống lên “hai mặt phẳng” của trang văn để phân định mọi cung bậc tư tưởng, tình cảm của con người. 

Đừng đặt câu hỏi hà cớ gì văn học chỉ có tình thương mà sao không phải là một loại tình cảm nào khác. Bởi tình thương chính là cội nguồn của mọi cảm xúc. Bởi vì tình thương xuất phát từ chính tấm lòng chân thành, và cũng là điểm đến cuối cùng con người cần đạt đến. Vì thế như một lẽ tất yếu, văn học là tấm gương phản chiếu tình hình đời sống thì muốn vậy, văn học phải khơi gợi được điều sâu xa nhất trong đời sống, đó là tâm hồn con người, là tình thương. Văn học chuyên chở tình thương chính là văn học chân chính!

Ầu ơ lời ru của mẹ, thoang thoảng giọng hò bên sông, đọc đôi câu đối đình làng và thế thôi là yêu, thế thôi là nhớ. Điều nhân bản nhất mà văn học mang đến cho con người chính là cái tình mến thương với cuộc đời bình dị. “Nắng cho đời nên nắng cũng cho thơ” (trích thơ Huy Cận), để rồi văn học đã đi tiếp trên chặng hành trình xuyên suốt của nó mang cái tình thương nồng đượm của đời đến với lòng người. Tình thương cuộc đời có lẽ là mối tình thuỷ chung và chân thật nhất…

“Làng tôi ở vốn làm nghề chài lưới

Nước bao vây, cách biển nửa ngày sông” 

Không cầu kì hoa mỹ, tác phẩm “Quê hương” của nhà thơ Tế Hanh hiện lên trong sự vây bọc của nỗi nhớ thương da diết, có gì đâu, đó chỉ một làng chài ven biển như bao ngôi làng khác? Chỉ là hoạt động lao động thường ngày rất đỗi bình thường, nhưng bởi tấm lòng mến thương của thi nhân đã trở thành chất xúc tác biến kí ức thành loại men hương vị ngọt ngào. Bao quanh cái bình dị quen thuộc bỗng chợt trở thành hình ảnh biểu tượng với sức gợi lớn lao:

“Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng

Rướn thân trắng bao la thâu góp gió”

Cái đẹp đâu chỉ có từ nghệ thuật nhân hoá như câu thơ trên hay khả năng liên tưởng thế này thế nọ, cái đẹp nằm ở ngay đằng sau những câu chữ, là lòng tự hào của tác giả về quê hương. Là mảnh đất, là những người dân chài, là những cuộc đời mưu sinh vất vả,…. Tất cả đều tồn tại trong hình ảnh cánh buồm ấy, “cánh buồm giương to” biểu tượng cho niềm khát vọng to lớn đối với đời sống bình dị mà đẹp đẽ ở chốn quê hương mình. Để rồi “nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ”, bởi vì đơn giản thôi, cái tình thương mến đã thấm sâu vào trong máu thịt nên “khi ta đi đất đã hoá tâm hồn” (thơ Chế Lan Viên).

Văn học và tình thương
Trong Văn học và tình thương, tình thương giữa con người với con người là điều đẹp đẽ nhất

Văn học từ đời sống đến thẳng với con người, với sức vang dội riêng của tâm hồn và bằng tiếng nói riêng của tình cảm. Từ tình thương cuộc đời đến tình thương con người là cuộc hành trình tất yếu tạo nên những giá trị nhân văn sâu sắc của văn học. Nó như nhân sự sống lên, làm cho con người ta trong cuộc sống có phần “giới hạn” của mình có thể bước qua được ngưỡng cửa của hàng trăm cuộc đời khác, cùng trải qua vui buồn, những niềm mơ ước hay lo toan với những cuộc đời khác. Ta vừa như quên chính mình, lại vừa như tự tìm ra bản thân trong sự đồng cảm bao dung ấy. 

Ai mà không xúc động trước hình ảnh tội nghiệp của “cô bé bán diêm” giữa mùa đông tê tái, cứ từng hồi lại quẹt lên những que diêm để từ ngọn lửa nhỏ nhoi ấy giữ lại những ước mơ giản dị đời thường. Ánh sáng của những que diêm hay chính là ánh sáng của tình yêu và niềm khát khao, hy vọng trong trái tim cô bé? Chính ánh sáng “nhỏ nhoi” ấy đã cuốn đi cảm giác về cái giá lạnh của trời đêm đang dần cướp dần sự sống ở trong em. 

Chính ánh sáng của trái tim lung linh này đã khép lại câu chuyện tuyệt vời bằng một hình ảnh tuyệt vời: “hai bà cháu cầm tay nhau và vụt bay lên cao”. Điều mà An-đéc-xen gửi gắm vào câu chuyện này còn gì khác ngoài việc đánh động tình thương cảm của con người. Tác giả để cho nụ cười đọng lại trên môi cô bé như biểu tượng của tấm lòng vị tha, nhân hậu đối với cuộc đời.

Khơi gợi tình thương từ những mặt trái của tình thương là một cách tiếp cận với con người chua xót nhất. Không chua xót làm sao được khi ngày hôm nay chỉ là cái bóng thầm lặng còn tàn dư của “vàng son” hôm qua. “Ông đồ” của nhà thơ Vũ Đình Liên là tiếng lòng nuối tiếc trước sự tàn lụi của một nền văn hoá và sự tồn tại lay lắt của một nghệ sĩ tài hoa trong nền văn hóa ấy:

“Ông đồ vẫn ngồi đấy

Qua đường không ai hay

Lá vàng rơi trên giấy

Ngoài trời mưa bụi bay” 

Kết thúc bài thơ là câu hỏi khắc khoải vọng vào trong không gian, vọng đến lòng người:

“Những người muôn năm cũ

Hồn ở đâu bây giờ?”

“Cái di tích tiều tụy đáng thương của một thời tàn” (theo cách nói của Vũ Đình Liên) đã lặng lẽ ra đi cùng với thái độ thờ ơ và lãnh đạm của người đời. Bài thơ quá nhẹ nhàng mà lại sâu nặng những nỗi cảm thương!

Thế giới thức tỉnh trong tôi, sự sống rạo rực trong tôi và muốn tôi hoà tan vào trong thế giới ấy, tôi muốn ban phát cho tất cả mọi người mà tôi càng thấy thêm sự gắn bó keo sơn bằng mối tình nhân loại. Tác động của văn học với con người chính là như thế! Qua tác phẩm “Chiếc lá cuối cùng”, O-Hen-ri không chỉ gửi thông điệp tình thương đến bạn đọc muôn thế hệ mà còn thể hiện lòng tin yêu mãnh liệt của ông về con người. 

Văn học và tình thương
Hình ảnh xúc động của cô bé bán diêm khi phân tích Văn học và tình thương

Ông tin rằng tình người có thể làm thay đổi tất cả, kể cả đó là cái chết. Bằng khao khát “một ngày kia tôi sẽ vẽ một tác phẩm kiệt xuất”, bằng một tấm lòng nhân ái bao la, cụ Bơ-men đã “quên mình” cứu lấy sự sống cho Giôn-xi từ một “bức hoạ” đặc biệt, đó là “chiếc lá thường xuân trên bức tường”. Bệnh lao phổi của Giôn-xi, cái chết chực chờ của cô đã chuyển giao sang người hoạ sĩ già. Điều còn lại cuối cùng không phải là cái chết mà là nhân cách sống, nghị lực của những con người “biết” cải tạo hoàn cảnh và “dám” cải tạo hoàn cảnh cho mình và cho người. 

Văn học chuyển tải tình thương và văn học cũng là là tình thương! Tình thương trong văn học là tấm lòng của tác giả đối với nhân vật của mình, là những cảm chứa đựng từ mỗi dòng văn, kiểu như “Nguyễn Du viết Truyện Kiều như có máu rỏ trên đầu ngọn bút, có nước mắt thấm qua từng trang giấy” vậy! 

Tình thương ấy tuy theo góc nhìn của các nhà văn nhà thơ đối với cuộc đời mà cũng có nhiều sắc thái: một cảnh tình thương trong sáng với quê hương và những con người lao động như bài thơ “Quê hương” của Tế Hanh, một tình người bao la và niềm tin vững chắc không thể lay chuyển vào con người như “Chiếc lá cuối cùng” của nhà văn O. Hen-ri, hay một trăn trở khắc khoải đến rát lòng vì sự dửng dưng, phũ phàng của người đời như trong câu chuyện “Cô bé bán diêm” của An-đéc-xen hay qua bài thơ “Ông đồ” của Vũ Đình Liên. Nhưng tựu chung lại cũng vẫn là cái tình nhân loại.

 Ta đứng giữa cuộc đời rộng lớn, hai chân ta đứng trên mặt đất, lòng ta tỏa rễ vào đời đế đến một ngày người ta hiểu ra rằng:

“Có gì đẹp trên đời hơn thế

Người yêu người sống để yêu nhau”

(Tố Hữu)

Đó chính là thông điệp chân chính của văn học.

Văn học và tình thương có mối liên hệ qua lại mất thiết với nhau, văn học đem đến tình thương và tình thương là đích đến của văn học. Hy vọng bài viết này sẽ giúp ích cho quá trình học tập của bạn.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây